รัฐธรรมนูญใหม่ & ความเป็นธรรมทางเพศ
ตลอดหนึ่งปีที่ผ่านมา ประเทศไทยได้สร้างหมุดหมายสำคัญทางประวัติศาสตร์ ด้วยการรับรองให้คู่รักทุกเพศสามารถสมรสกันได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย นี่คือผลลัพธ์ของการต่อสู้ยาวนานของขบวนการประชาชนและชุมชนผู้มีความหลากหลายทางเพศ อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของสมรสเท่าเทียมไม่ใช่จุดสิ้นสุด หากแต่เป็น “ก้าวแรก” ของการเดินหน้าสู่ความเป็นธรรมทางเพศอย่างแท้จริงในทุกมิติของสังคมไทย
วันนี้ ประเทศไทยกำลังยืนอยู่บนจุดเปลี่ยนสำคัญอีกครั้ง นั่นคือกระบวนการผลักดันให้เกิดการร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และการออกแบบนโยบายสาธารณะที่เปิดพื้นที่ให้ประชาชนทุกกลุ่มมีส่วนร่วม โดยเฉพาะกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ ซึ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากโครงสร้างกฎหมายและนโยบายของรัฐมาอย่างยาวนาน
เหตุใดเราจึงต้องโหวต “เห็นชอบ” ให้มีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่
รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ถูกจัดทำขึ้นภายหลังการรัฐประหาร โดยกระบวนการที่ประชาชนไม่ได้มีส่วนร่วมอย่างแท้จริง เนื้อหาหลายประเด็นถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่าไม่เป็นประชาธิปไตย และไม่สะท้อนเจตจำนงของประชาชนในฐานะเจ้าของอำนาจอธิปไตย
การมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่ประชาชนมีส่วนร่วมตั้งแต่ต้น คือการ “รีเซ็ตกติกาสูงสุดของประเทศ” ให้กลับมาเป็นของประชาชนอย่างแท้จริง ไม่ใช่ของผู้มีอำนาจเพียงบางกลุ่ม รัฐธรรมนูญใหม่จะเปิดโอกาสให้เราแก้ไขข้อบกพร่องของฉบับเดิมอย่างเป็นระบบ และวางรากฐานทางกฎหมายที่ยึดโยงกับหลักสิทธิมนุษยชน ความเสมอภาค และประชาธิปไตยอย่างแท้จริง
การทำประชามติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 จึงมีความหมายอย่างยิ่ง หากผลออกมาเป็น “เห็นชอบ” ประเทศไทยจะสามารถเดินหน้าสู่กระบวนการยกร่างรัฐธรรมนูญใหม่ได้ทันที แต่หากผลเป็น “ไม่เห็นชอบ” กระบวนการดังกล่าวจะไม่สามารถเกิดขึ้นได้เลย เสียงของประชาชนทุกคนจึงมีความสำคัญ และเป็นการยืนยันว่าเราต้องการอนาคตที่เสรี เป็นธรรม และเท่าเทียมกว่าเดิม
ทำไมคนหลากหลายทางเพศต้องมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย
ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ชุมชนผู้มีความหลากหลายทางเพศในประเทศไทยต้องเผชิญกับการเลือกปฏิบัติและข้อจำกัดทางกฎหมายในหลายมิติ ตั้งแต่การไม่สามารถเปลี่ยนคำนำหน้าชื่อหรือข้อมูลทางกฎหมายให้ตรงกับอัตลักษณ์ทางเพศ การขาดกฎหมายคุ้มครองจากการเลือกปฏิบัติอย่างมีประสิทธิภาพ ไปจนถึงความรุนแรง การคุกคาม และอาชญากรรมจากความเกลียดชังที่ยังคงเกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน
ประสบการณ์ที่ผ่านมาแสดงให้เห็นชัดเจนว่า ไม่มีใครเข้าใจปัญหาและความต้องการของชุมชนหลากหลายทางเพศได้ดีไปกว่าตัวเราเอง ความสำเร็จของกฎหมายสมรสเท่าเทียม คือบทพิสูจน์พลังของการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน ตั้งแต่การรวบรวมรายชื่อ การทำงานเชิงนโยบาย ไปจนถึงการผลักดันให้พรรคการเมืองนำประเด็นนี้ไปเป็นนโยบายเลือกตั้ง จนเกิดการเปลี่ยนแปลงจริงหลังการต่อสู้ยาวนานกว่า 23 ปี
อย่างไรก็ตาม ความเป็นธรรมทางเพศยังไม่สมบูรณ์ หากโครงสร้างกฎหมายสูงสุดของประเทศยังไม่ยอมรับความหลากหลายอย่างชัดเจน ตัวอย่างเช่น รัฐธรรมนูญปี 2560 มาตรา 27 กล่าวถึงความเสมอภาคระหว่าง “ชายและหญิง” ซึ่งยังไม่ชัดเจนว่าครอบคลุมถึงอัตลักษณ์ทางเพศ เพศวิถี การแสดงออกทางเพศสภาพ และคุณลักษณะทางเพศที่หลากหลายหรือไม่
การมีส่วนร่วมของชุมชนหลากหลายทางเพศในกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญและนโยบาย จึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้เกิดบทบัญญัติทางกฎหมายที่คุ้มครองสิทธิของเราอย่างชัดเจน ไม่คลุมเครือ และสามารถนำไปสู่การออกกฎหมายลูกหรือมาตรการต่าง ๆ ที่สร้างความเท่าเทียมในชีวิตจริงได้ ไม่ว่าจะเป็นกฎหมายรับรองอัตลักษณ์ทางเพศสภาพ กฎหมายป้องกันและยุติความรุนแรงทางเพศ หรือมาตรการต่อต้านการเลือกปฏิบัติในที่ทำงานและสถานศึกษา
ร่วมกำหนดอนาคตในเวที “รัฐธรรมนูญใหม่ & ความเป็นธรรมทางเพศ”
เพื่อให้เสียงของชุมชนหลากหลายทางเพศถูกนับรวมตั้งแต่ต้น ภาคีเครือข่ายด้านความหลากหลายทางเพศและความเป็นธรรมทางเพศ ขอเชิญชวนทุกคนเข้าร่วมเวทีรับฟังความคิดเห็นและการออกแบบนโยบายร่วมกัน ภายใต้กิจกรรม
“รัฐธรรมนูญใหม่ & ความเป็นธรรมทางเพศ”
- วันที่จัดงาน: 29 – 30 มกราคม 2569
- สถานที่: โรงแรม ทีเค พาเลซ แอนด์ คอนเวนชั่น
กำหนดการโดยสังเขป
- 29 – 30 มกราคม (ช่วงเช้า): เวิร์กช็อปทำความเข้าใจรัฐธรรมนูญ 2560 เหตุผลของการร่างใหม่ และการระดมสมองออกแบบนโยบายร่วมกับเครือข่ายผู้ทำงานด้านความหลากหลายทางเพศ
(ช่วงนี้จำกัดเฉพาะคนข้ามเพศ ผู้มีความหลากหลายทางเพศ และภาคีเครือข่าย เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยในการแลกเปลี่ยน) - 30 มกราคม (ช่วงบ่าย): นำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายต่อพรรคการเมืองและหน่วยงานรัฐ เปิดพื้นที่รับฟังวิสัยทัศน์และแนวทางจากภาคการเมือง
(เปิดให้ประชาชนทั่วไปเข้าร่วมรับฟัง)
https://docs.google.com/.../1FAIpQLSdnK8GBNVU.../viewform…
เวทีนี้ไม่ใช่เพียงการเสวนาหรืออบรม แต่คือพื้นที่ที่เราจะได้ ร่วมออกแบบอนาคตของเราเอง ทั้งในฐานะพลเมืองไทยและในฐานะชุมชนผู้มีความหลากหลายทางเพศ ในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้าง เสียงของเราจำเป็นต้องถูกนับรวมตั้งแต่ต้น เพื่อสังคมไทยที่เท่าเทียม เป็นธรรม และปลอดภัยสำหรับทุกคน
รายละเอียดกิจกรรม
29 มกราคม
2569
|
22:00 น.
โรงแรม ทีเค พาเลซ แอนด์ คอนเวนชั่น